Dobra wiadomość: nie trzeba osobnych rysunków dla Pi 2, Pi 3 i Pi 4 — złącze GPIO 40-pin jest identyczne od Raspberry Pi 1 Model B+ (2014) przez całą serię 2/3/4/400 aż po Pi 5 oraz rodzinę Zero. Różni się tylko fizyczny rozmiar płytek. Osobno omówiony jest starszy, 26-pinowy Raspberry Pi 1 Model B/A sprzed B+.
GPIO 40-pin — wspólny dla wszystkich nowszych modeli
Numeracja fizyczna pinów (1–40), z numerami GPIO w standardzie BCM — to te same numery, których używasz w Pythonie (RPi.GPIO, gpiozero) czy w Home Assistant. Nieparzyste piny są w rzędzie bliżej krawędzi płytki, parzyste — bliżej środka.
Diagram GPIO 40-pin — powszechnie używana w społeczności Raspberry Pi wizualizacja numeracji BCM i funkcji alternatywnych. Tabela niżej to ten sam pinout w formie tekstowej, do szybkiego wyszukiwania.
| # | pin |
|---|---|
| 1 | 3V3 |
| 3 | GPIO2 SDA1 |
| 5 | GPIO3 SCL1 |
| 7 | GPIO4 GPCLK0 |
| 9 | GND |
| 11 | GPIO17 |
| 13 | GPIO27 |
| 15 | GPIO22 |
| 17 | 3V3 |
| 19 | GPIO10 MOSI |
| 21 | GPIO9 MISO |
| 23 | GPIO11 SCLK |
| 25 | GND |
| 27 | ID_SD |
| 29 | GPIO5 |
| 31 | GPIO6 |
| 33 | GPIO13 PWM1 |
| 35 | GPIO19 SPI1 MISO |
| 37 | GPIO26 |
| 39 | GND |
| # | pin |
|---|---|
| 2 | 5V |
| 4 | 5V |
| 6 | GND |
| 8 | GPIO14 TXD0 |
| 10 | GPIO15 RXD0 |
| 12 | GPIO18 PWM0 |
| 14 | GND |
| 16 | GPIO23 |
| 18 | GPIO24 |
| 20 | GND |
| 22 | GPIO25 |
| 24 | GPIO8 SPI0 CE0 |
| 26 | GPIO7 SPI0 CE1 |
| 28 | ID_SC |
| 30 | GND |
| 32 | GPIO12 PWM0 |
| 34 | GND |
| 36 | GPIO16 SPI1 CE0 |
| 38 | GPIO20 SPI1 MOSI |
| 40 | GPIO21 SPI1 SCLK |
Piny 27/28 (ID_SD/ID_SC) to zarezerwowana magistrala I2C do odczytu EEPROM na HAT-ach — nie używaj ich do własnych urządzeń. 4 piny zasilania 5V, 2 piny 3V3, 8 pinów GND, reszta (28 pinów) to GPIO ogólnego przeznaczenia, część z alternatywnymi funkcjami (I2C, SPI, UART, PWM) zaznaczonymi w tabeli.
Wymiary popularnych modeli
Sam pinout jest wspólny, ale rozmiar płytki (a więc i pasująca obudowa) różni się znacząco między pełnowymiarowymi modelami a rodziną Zero.
| model | wymiary |
|---|---|
| Pi 2 Model B, 3B, 3B+ | 85 × 56 mm — standardowy „format Pi" od Model B+ |
| Pi 4 Model B | 85,6 × 56,5 mm — praktycznie ten sam format, te same otwory montażowe |
| Pi Zero / Zero W / Zero 2 W | 65 × 30 mm — GPIO tak samo rozmieszczone, ale zwykle bez wlutowanego złącza (trzeba je samemu dolutować) |
Starszy Raspberry Pi 1 (Model A/B, 26-pin)
Dotyczy tylko najstarszych płytek z 2012–2014 (przed wprowadzeniem Model B+). Jeśli Twój Pi ma pełne złącze 40-pin, ta sekcja Cię nie dotyczy.
Oryginalny Raspberry Pi Model B/A miał tylko 26-pinowe złącze P1. Pierwsze 26 pinów tego złącza pokrywa się z układem opisanym wyżej — ale tylko w rewizji 2.0 płytki. Rewizja 1.0 (najwcześniejsze egzemplarze) różni się na trzech pinach:
| # | rev. 1.0 | rev. 2.0 (= dzisiejszy standard) |
|---|---|---|
| 3 | GPIO0 | GPIO2 (SDA1) |
| 5 | GPIO1 | GPIO3 (SCL1) |
| 13 | GPIO21 | GPIO27 |
Jak sprawdzić, którą rewizję masz: cat /proc/cpuinfo | grep Revision na działającym systemie, albo po prostu policz — rev. 1.0 miały bardzo krótką sprzedaż na przełomie 2012 roku, więc w praktyce niemal każdy spotykany dziś „stary Pi" to już rev. 2.0.
Częste pułapki
Numeracja BCM vs numeracja fizyczna. „GPIO17" to numer BCM, ale fizycznie to pin nr 11 na złączu. Biblioteki jak RPi.GPIO pozwalają wybrać tryb numeracji (BOARD = fizyczna, BCM = numer GPIO) — pomyłka między nimi to klasyczny błąd „program działa na cudzym kodzie, u mnie nie".
Piny 3V3 nie mają zabezpieczenia nadprądowego tak jak pin 5V — łatwiej trwale uszkodzić SoC, podłączając zbyt prądożerne urządzenie bezpośrednio do 3V3, niż robiąc to samo na 5V.
Pi Zero zwykle przychodzi bez wlutowanych pinów GPIO. Pinout jest identyczny jak w pełnowymiarowych modelach, ale fizycznie musisz dolutować złącze samodzielnie (albo kupić wersję „WH" z gotowym nagłówkiem).